درمان بیماری با آر تی ام اس

وقتی درمان‌های معمول دیگر نتیجه نمی‌دهند، ناامیدی آرام‌آرام در چهره‌ی بیمار دیده می‌شود. خیلی از مراجعان کلینیک دکتر امجدی با همین حس وارد می‌شوند؛ افرادی که سال‌ها با افسردگی، اضطراب، وسواس یا اختلال حافظه دست‌و‌پنجه نرم کرده‌اند و می‌گویند: «هر دارویی را امتحان کردم، اما هیچ‌کدام اثر نکرد.»

در چنین شرایطی، دکتر هیوا امجدی روش تازه‌ای را پیشنهاد می‌کند: تحریک مغناطیسی مغز (rTMS)، درمانی غیرتهاجمی و بدون دارو که هدفش بازگرداندن تعادل طبیعی فعالیت مغز است. این روش نه درد دارد و نه بیهوشی می‌خواهد، اما برای بسیاری از بیماران، آغاز دوباره‌ی آرامش و تمرکز بوده است.

در ادامه، به مرور کاربرد rTMS و بیماری های قابل درمان با آر تی ام اس میپردازیم و بررسی میکنیم چرا این روش برای بسیاری از بیماران، نقطه‌ی عطف مسیر درمان بوده است.

بیماری های قابل درمان با آر تی ام اس

بیماری هایی که با آر تی ام اس درمان میشوند عبارتند از:

• ترک اعتیاد
• وسواس (OCD)
• اختلال حافظه
• پانیک
• اختلالات خواب
• پارکینسون
• میگرن
• زود انزالی
• ام اس
• سکته مغزی
• آلزایمر
• وزوز گوش

در ادامه این مقاله، درباره‌ی هر یک از این بیماری‌ها و کاربرد آر تی ام اس در درمان آن‌ها بیشتر توضیح داده شده است. در صورتیکه به توضیحات کامل در رابطه با چگونگی درمان یک بیماری خاص با دستگاه rTMS داشتید، روی دکمه بنفش در انتهای هر بخش کلیک کنید تا به صفحه مربوطه هدایت شوید.

ترک اعتیاد با rTMS

اعتیاد فقط وابستگی به یک ماده نیست؛ بیشتر وقت‌ها جنگی فرسایشی در مغز است. فرد بارها تصمیم به ترک می‌گیرد، اما ولع ناگهانی، تکانشگری و اضطراب، دوباره او را به نقطه‌ی شروع برمی‌گرداند. این تجربه‌ی تکرارشونده، حس ناتوانی و سرزنشِ خود را عمیق‌تر می‌کند؛ انگار مغز اجازه نمی‌دهد مسیر جدیدی ساخته شود.

در کلینیک دکتر امجدی، درمان ترک اعتیاد با دستگاه rTMS به‌عنوان یکی از بیماری‌های قابل درمان با آر تی ام اس، روشی است که در سال‌های اخیر نتایج قابل توجهی در کاهش ولع مصرف و افزایش کنترل رفتاری نشان داده است. در این روش، پالس‌های مغناطیسی هدفمند به نواحی‌ای از مغز ارسال می‌شوند که در ایجاد ولع، پاداش و تصمیم‌گیری نقش دارند؛ بخش‌هایی که در اعتیاد دچار اختلال عملکرد می‌شوند.

بسیاری از مراجعان ما پس از چند جلسه گزارش کرده‌اند که شدت میل ناگهانی به مصرف کمتر شده و فاصله‌ی بین «وسوسه» و «عمل» بیشتر شده است؛ فرصتی که برای شروع واقعی درمان و بازگشت تدریجی کنترل به فرد اهمیت زیادی دارد.

درمان وسواس (OCD) با آر تی ام اس

وسواس فکری‌-عملی از آن بیماری‌هایی است که ذهن را خسته می‌کند. بیمار خوب می‌داند افکارش منطقی نیستند، اما نمی‌تواند جلویشان را بگیرد؛ گاهی شستن دست‌ها تا ساعت‌ها طول می‌کشد، یا چک‌کردن در و شیر گاز چندین بار در روز تکرار می‌شود. همین چرخه‌ی تکرار، اضطراب را بیشتر و زندگی را سخت‌تر می‌کند.

در کلینیک دکتر امجدی، درمان وسواس با دستگاه rTMS از بین بیماری های قابل درمان با آر تی ام اس روشی است که طی سال‌های اخیر نتایج امیدوارکننده‌ای روی بیش از 100 بیمار ما داشته است. در این روش، پالس‌های مغناطیسی بسیار دقیق به بخش‌هایی از مغز فرستاده می‌شوند که در وسواس بیش‌فعال‌اند. هدف این است که فعالیت‌های عصبی دوباره به تعادل برسند و مغز از «حالت هشدار دائمی» خارج شود.

اغلب بیماران بعد از چند جلسه متوجه می‌شوند که شدت افکار مزاحم کمتر شده و حس کنترل بیشتری بر رفتار خود دارند.

درمان اختلال حافظه با rTMS

فراموش کردن قرارها، گم‌کردن وسایل ساده یا سختی در به خاطر آوردن نام‌ها، برای کسی که با اختلال حافظه زندگی می‌کند، احساسی است شبیه گم‌کردن تکه‌ای از خودش. اغلب بیماران کلینیک دکتر امجدی می‌گویند: «می‌دانم چیزی را می‌دانستم، ولی ذهنم دیگر همکاری نمی‌کند.» همین تجربه باعث اضطراب، بی‌اعتمادی به حافظه و گاهی حتی گوشه‌گیری می‌شود.

درمان اختلال حافظه با rTMS در کلینیک دکتر امجدی از بین بیماری های قابل درمان با آر تی ام اس، بر پایه‌ی همین نقطه طراحی شده است: بازگرداندن تعادل طبیعی فعالیت‌های مغز.

در این روش، پالس‌های مغناطیسی ملایم به نواحی‌ای از مغز فرستاده می‌شوند که مسئول تمرکز و یادآوری‌اند. این تحریک دقیق، ارتباط بین سلول‌های عصبی را فعال‌تر می‌کند و به مغز یاد می‌دهد مسیرهای خاموش‌شده را دوباره به کار بگیرد.

تقریبا همه‌ی بیماران کلینیک دکتر امجدی که برای اختلال حافظه به ما مراجعه میکنند پس از چند جلسه می‌گویند تمرکزشان بیشتر شده و احساس می‌کنند ذهنشان دوباره «روشن» شده است. این همان نشانه‌ی امیدوارکننده‌ای است که نشان می‌دهد مغز در حال بازیابی قدرت خود است.

درمان پانیک با آر تی ام اس

حمله‌ی پانیک چیزی فراتر از اضطراب معمول است. ناگهان قلب شروع به تند زدن می‌کند، نفس بالا نمی‌آید و بدن وارد حالت آماده‌باش می‌شود؛ درست مثل لحظه‌ای که مغز خطر بزرگی را حس کرده، با این تفاوت که اینبار خطری وجود ندارد. برای کسی که این حملات را تجربه کرده، ترس از تکرارشان می‌تواند خودش آغاز حمله‌ی بعدی باشد.

در کلینیک دکتر امجدی، درمان پانیک با rTMS از میان بیماری هایی که با rTMS درمان میشوند، روی نواحی مغزی انجام می‌شود که در تنظیم ترس و اضطراب نقش دارند، به‌ویژه آمیگدال و قشر پیش‌پیشانی. پالس‌های مغناطیسی دقیق در این نواحی باعث می‌شوند فعالیت بیش‌از‌حد بخش‌های مرتبط با ترس کاهش پیدا کند و شبکه‌های آرام‌کننده‌ی مغز فعال‌تر شوند.

به زبان ساده، مغز یاد می‌گیرد بین «خطر واقعی» و «احساس خطر» تفاوت بگذارد. طبق آمار میدانی ما، بسیاری از بیماران که به کلینیک دکتر امجدی مراجعه میکنند بعد از چند هفته درمان گفته‌اند که دیگر آن تپش قلب یا تنگی نفس ناگهانی سراغشان نمی‌آید و می‌توانند بدون نگرانی از خانه بیرون بروند. برایشان این احساس، مثل نفس کشیدن دوباره بعد از سال‌ها ترس بوده است.

درمان اختلالات خواب با rTMS

بی‌خوابی فقط بیدار ماندن شبانه نیست؛ ذهنی است که بی‌وقفه کار می‌کند و اجازه‌ی استراحت نمی‌دهد. خیلی از مراجعان کلینیک دکتر امجدی می‌گویند حتی وقتی چشم‌هایشان بسته است، مغزشان هنوز درگیر افکار روزانه است، از جزئی‌ترین نگرانی‌ها تا برنامه‌های فردا. همین چرخه‌ی ذهنی باعث می‌شود بدن خسته باشد اما خواب عمیق اتفاق نیفتد.

یکی دیگر از موارد کاربرد آر تی ام اس، درمان اختلالات خواب است که در این پروسه درمانی rTMS دقیقاً همین نقطه را هدف می‌گیرد؛ جایی در مغز که چرخه‌ی خواب و بیداری را تنظیم می‌کند. پالس‌های مغناطیسی ملایم به نواحی مثل قشر پیش‌پیشانی و تالاموس فرستاده می‌شوند تا فعالیت عصبی بیش‌فعال را آرام کنند و تعادل بین شبکه‌های مرتبط با آرامش و خواب بازسازی شود.

طبق گزارشات تجربی و بالینی، بیشتر بیماران ما بعد از چند جلسه متوجه می‌شوند که راحت‌تر به خواب می‌روند و بیداری‌های شبانه‌شان کمتر شده است. بعضی‌ها حتی می‌گویند: «بعد از مدت‌ها، بالاخره حس کردم خواب واقعی دارم.» همین بازگشت ساده به خواب طبیعی، گاهی مهم‌ترین قدم در بازگرداندن انرژی و آرامش روزانه است.

درمان پارکینسون با آر تی ام اس

پارکینسون فقط لرزش دست‌ها نیست؛ بیماری‌ای است که کم‌کم بر حرکت، تعادل و حتی گفتار اثر می‌گذارد. بسیاری از بیماران در جلسات اولیه می‌گویند: «بدنم می‌خواهد حرکت کند، اما انگار مغزم دیر دستور می‌دهد.» همین ناهماهنگی کوچک، انجام کارهای ساده‌ای مثل بستن دکمه‌ یا راه‌رفتن را به چالشی جدی تبدیل می‌کند.

درمان پارکینسون با rTMS در کلینیک دکتر امجدی، بر نواحی حرکتی مغز متمرکز است؛ جایی که فرمان حرکت شکل می‌گیرد. پالس‌های مغناطیسی دقیق این روش، مسیرهای عصبی را که به‌دلیل کاهش دوپامین ضعیف شده‌اند، دوباره فعال می‌کند. به‌بیان ساده، مغز دوباره یاد می‌گیرد فرمان‌ها را سریع‌تر و هماهنگ‌تر بفرستد.

در بیشتر بیماران، پس از چند هفته درمان، لرزش‌ها کمتر و حرکات روان‌تر می‌شود. یکی از بیماران ما می‌گفت: «دوباره می‌توانم قاشق را بدون لرزش بگیرم.» این لحظات کوچک اما واقعی، همان نقطه‌ای است که علم و امید در کنار هم قرار می‌گیرند.

درمان میگرن با rTMS

میگرن فقط سردرد نیست؛ دردی است که گاهی تمام روز را از بیمار می‌گیرد. اغلب بیماران طی این سال‌هایی که به طبابت مشغول بوده‌ام تجربه مشترکی داشته‌اند و آن تجربه این بوده که قبل از شروع حمله، نوری در میدان دیدشان ظاهر می‌شود یا فشاری در یک سوی سر حس می‌کنند و چند دقیقه بعد، درد آن‌قدر شدید می‌شود که نمی‌توانند حتی به صدا یا نور نگاه کنند. برای کسی که سال‌ها با این درد زندگی کرده، حتی یک روز بدون میگرن حکم آزادی را دارد.

جالب است بدانید در میان بیماری‌هایی که با آر تی ام اس درمان می‌شوند، میگرن از موفق‌ترین مواردی است که به این روش پاسخ داده است.

درمان میگرن با rTMS بر نواحی خاصی از مغز تمرکز دارد که در احساس درد و تنظیم جریان خون نقش دارند، از جمله قشر پیش‌پیشانی و قشر پس‌سری. پالس‌های مغناطیسی ملایم در این بخش‌ها باعث کاهش تحریک بیش‌از‌حد نورون‌ها و تنظیم ریتم عصبی می‌شوند؛ به زبان ساده، مغز یاد می‌گیرد واکنش درد را مهار کند پیش از آن‌که حمله آغاز شود.

بسیاری از بیماران کلینیک ما در نظرسنجی پس از اتمام طول درمان گفته‌اند بعد از چند جلسه درمان، تعداد و شدت سردردهایشان به‌طور چشمگیری کمتر شده و دیگر مجبور نیستند برای هر درد، دارو مصرف کنند. یکی از آن‌ها می‌گفت: «برای اولین بار بعد از سال‌ها توانستم بدون قرص، صبح را شروع کنم.»

درمان زود انزالی با آر تی ام اس

زودانزالی فقط یک مسئله‌ی جسمی نیست؛ ریشه‌ی آن در مغز و نحوه‌ی تنظیم واکنش‌های هیجانی هم قرار دارد. بسیاری از آقایان در جلسات مشاوره به دکتر امجدی می‌گویند درست در لحظه‌ای که باید آرام باشند، اضطراب به اوج می‌رسد و کنترل از دست می‌رود. داروها معمولاً برای مدتی کوتاه کمک می‌کنند، اما چون علت اصلی در شبکه‌های عصبی مغز است، اثرشان پایدار نمی‌ماند.

درمان زودانزالی با rTMS در کلینیک دکتر امجدی بر همین نواحی عصبی تمرکز دارد. پالس‌های مغناطیسی دقیق به بخش‌هایی از مغز فرستاده می‌شوند که در کنترل هیجان، اضطراب و پاسخ جنسی نقش دارند، به‌ویژه قشر پیش‌پیشانی و سیستم لیمبیک. هدف این است که مغز یاد بگیرد با آرامش، فرمان‌های عصبی را کنترل کند و واکنش‌های بدنی را به‌صورت هماهنگ‌تری تنظیم نماید.

بیماران معمولاً پس از چند جلسه متوجه می‌شوند اضطرابشان کمتر و تمرکزشان در لحظات حساس بیشتر شده است. یکی از مراجعان ما می‌گفت: «احساس می‌کنم ذهنم بالاخره با بدنم هماهنگ شده.» چنین تغییراتی نه‌تنها کیفیت رابطه، بلکه اعتمادبه‌نفس را هم بازمی‌گرداند.

درمان ام اس با آر تی ام اس

زندگی با ام‌اس شبیه راه رفتن در مسیری لغزنده است. یک روز بدن هماهنگ و مطیع است، روز بعد ناگهان خستگی، بی‌حسی یا ضعف سراغ فرد می‌آید و حرکت ساده‌ترین کارها دشوار می‌شود. برای بیماران، این نوسان‌ها هم جسم را خسته می‌کند و هم ذهن را. هدف درمان، فقط مهار علائم نیست؛ بلکه بازگرداندن ارتباط طبیعی بین مغز و بدن است.

درمان ام‌اس با rTMS روی نواحی حرکتی و شناختی مغز متمرکز است. در این روش، پالس‌های مغناطیسی دقیق به مناطقی از مغز فرستاده می‌شوند که به‌دلیل آسیب غلاف میلین، کارایی خود را از دست داده‌اند. تحریک این بخش‌ها به بازسازی مسیرهای عصبی کمک می‌کند و باعث می‌شود فرمان‌های حرکتی دوباره سریع‌تر و هماهنگ‌تر منتقل شوند.

بیماران معمولاً پس از چند هفته متوجه بهبود تعادل، کاهش اسپاسم‌ها و افزایش انرژی روزانه می‌شوند. یکی از بیماران می‌گفت: «حالا می‌توانم بدون تکیه‌گاه راه بروم.» چنین پیشرفت‌هایی نشان می‌دهد که در میان بیماری‌هایی که با rTMS درمان می‌شوند، ام‌اس یکی از مواردی است که این روش می‌تواند امید تازه‌ای برای بهبود عملکرد عصبی و کیفیت زندگی بیماران ایجاد کند.

درمان سکته مغزی با rTMS

سکته‌ی مغزی می‌تواند در چند لحظه همه‌چیز را تغییر دهد. بخشی از بدن از حرکت می‌ایستد، کلمات در ذهن می‌چرخند اما به زبان نمی‌آیند و حتی انجام کارهای ساده به چالشی بزرگ تبدیل می‌شود. با این حال، مغز انسان توانایی شگفت‌انگیزی در یادگیری و بازسازی دارد، فقط کافی است مسیر درست را به او نشان دهیم.

درمان سکته مغزی با rTMS بر نواحی حرکتی و زبانی مغز متمرکز است. در این روش، پالس‌های مغناطیسی ملایم به بخش‌هایی از مغز فرستاده می‌شوند که پس از سکته فعالیتشان کاهش یافته است. این تحریک هدفمند، ارتباط بین نورون‌ها را دوباره فعال می‌کند و مغز را وادار می‌سازد مسیرهای جدیدی برای فرمان حرکت، گفتار و تمرکز ایجاد کند.

بیماران معمولاً پس از چند هفته درمان متوجه تغییرات محسوسی می‌شوند؛ حرکات دست یا پا روان‌تر می‌شود و گفتارشان به‌تدریج برمی‌گردد. در میان بیماری‌های قابل درمان با آر تی ام اس، سکته‌ی مغزی یکی از الهام‌بخش‌ترین نمونه‌هاست چون نشان می‌دهد حتی پس از آسیب، مغز هنوز می‌تواند دوباره یاد بگیرد.

درمان آلزایمر با آر تی ام اس

آلزایمر فقط فراموشی نیست؛ آرام‌آرام حافظه را خاموش می‌کند. فرد ممکن است نام فرزندش را به یاد نیاورد، مسیر خانه را گم کند یا گفت‌وگویی ساده را نیمه‌کاره رها کند. برای خانواده‌ها، دیدن این تغییرات سخت و گیج‌کننده است. اما مغز، حتی در این مرحله هم توانایی بازسازی دارد و میتوان امیدوار بود.

در کلینیک دکتر هیوا امجدی، درمان آلزایمر با rTMS روی نواحی کلیدی مغز مانند قشر پیش‌پیشانی و هیپوکامپ انجام می‌شود، همان بخش‌هایی که در ذخیره و یادآوری خاطرات نقش دارند. پالس‌های مغناطیسی ملایم در این روش، ارتباط بین نورون‌ها را تقویت کرده و جریان خون مغز را بهبود می‌بخشند.

طبق گزارش شخص بیماران به منشی مطب دکتر امجدی، تقریبا همه آنها پس از چند هفته درمان متوجه تغییرات کوچکی اما واقعی شده‌اند؛ تمرکز بیشتر، واکنش سریع‌تر و توانایی بهتر در یادآوری چهره‌ها یا گفتگوها.

در میان بیماری‌های قابل درمان با rTMS، آلزایمر یکی از امیدوارکننده‌ترین موارد است، چون نشان می‌دهد ذهن هنوز توانایی یادگیری دوباره را دارد، فقط باید آن را بازآموزی و بیدار کرد.

درمان وزوز گوش با rTMS

وزوز گوش صدایی است که فقط خود فرد آن را می‌شنود؛ گاهی شبیه سوتی ممتد، گاهی زنگی نازک یا نویزی مداوم که حتی در سکوت هم ادامه دارد. برای بسیاری از بیماران، این صدا نه‌تنها تمرکز و خواب، بلکه آرامش ذهن را هم از بین می‌برد. توضیح دادنش برای دیگران سخت است، چون هیچ کس جز خود بیمار آن را نمی‌شنود.

درمان وزوز گوش با آر تی ام اس، با هدف کاهش فعالیت بیش‌از‌حد در نواحی شنوایی مغز انجام می‌شود. پالس‌های مغناطیسی ملایم به بخش‌هایی از مغز فرستاده می‌شوند که سیگنال‌های اشتباه تولید می‌کنند و باعث احساس صدای خیالی می‌شوند. با تکرار جلسات، این نواحی آرام می‌گیرند و تعادل بین مراکز شنوایی و بخش‌های مرتبط با هیجان بازسازی می‌شود.

بیماران معمولاً پس از چند جلسه درمان می‌گویند شدت صدا کمتر شده یا فاصله‌ی بین دوره‌های وزوز بیشتر شده است. در میان بیماری‌های قابل درمان با rTMS، وزوز گوش از معدود مواردی است که می‌توان در آن تغییر را با گوش دادن به «سکوت» احساس کرد.

نتیجه گیری بیماری های قابل درمان با rTMS

روش درمانی rTMS برای بسیاری از بیماران نقطه‌ی شروعی تازه است. کسانی که با اضطراب، ناامیدی یا خستگی از درمان‌های دارویی وارد اتاق مشاوره می‌شوند، بعد از چند هفته لبخند آرام‌تری دارند. شاید هنوز همه چیز کامل نباشد، اما تغییری درون مغز آغاز شده است. تغییری که کم‌کم به آرامش، تمرکز و انرژی بیشتر منتهی می‌شود.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از مراکز علمی بین‌المللی مانند Harvard Medical School و Mayo Clinic ، روش rTMS یکی از مؤثرترین و ایمن‌ترین درمان‌های غیرتهاجمی در اختلالات مغزی و روانی شناخته می‌شود.

در میان بیماری‌های قابل درمان با آر تی ام اس، از وسواس و افسردگی گرفته تا آلزایمر، میگرن، اختلال خواب و حتی سکته‌ی مغزی، وجه مشترک همه‌ی بیماران یک چیز است: بازگشت تدریجی احساس کنترل و امید به زندگی. rTMS مغز را به یاد می‌آورد که می‌تواند دوباره تعادل خود را بازیابد.

اگر احساس می‌کنید درمان‌های پیشین تأثیر کافی نداشته یا عوارض داروها برایتان آزاردهنده بوده است، مشاوره با متخصص rTMS می‌تواند نقطه‌ی شروعی منطقی باشد. با کلیک روی دکمه بنفش در انتهای هر بخش، وارد صفحه اختصاصی مربوط به درمان آن بیماری با دستگاه آر تی ام اس شده و می‌توانید توضیح کامل روند جلسات، نتایج درمان و موارد منع استفاده را مطالعه کنید تا تصمیمی آگاهانه‌تر بگیرید.

همچنین جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با ماهیت این روش درمانی، مقاله “آر تی ام اس چیست؟” را مطالعه کنید.

نویسنده: دکتر هیوا امجدی

مقاله بیماری های قابل درمان با آر تی ام اس توسط دکتر هیوا امجدی، متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات از دانشگاه شهید بهشتی با 10 سال سابقه درخشان در زمینه درمان بیماری‌های مرتبط بازبینی، در سال 1404 تایید و منتشر شده است.

رزرو وقت تلفنی

سوالات متداول بیماری هایی که با rTMS درمان میشوند