مقاله سکته مغزی چیست؟ علائم آن چگونه است؟

سکته

اگر خون‌رسانی به قسمتی از مغز دچار اختلال شده و متوقف گردد، این قسمت از مغز دیگر نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را داشته باشد. این وضعیت را اصطلاحاً سکته مغزی می‌نامند. سکته مغزی می‌تواند به عللی مانند بسته شدن یا پاره شدن یکی از رگ‌های خون‌رسان مغز ایجاد شود که به ترتیب سکته ایسکمیک و سکته هموراژیک نام دارند. سکته مغزی در مردان بیشتر از زنان است.

معمولاً قبل از بروز سکته مغزی علائم هشدار دهنده‌ای وجود ندارد یا اینکه علائم بسیار جزئی هستند. بعد از بروز سکته مغزی بیمار باید بلافاصله در بیمارستان بستری گشته تا از بروز صدمات دائمی به مغز جلوگیری شود. عوارضی که بعد از سکته مغزی ایجاد می‌شود بستگی به محل سکته و وسعت بافت‌های گرفتار شدهٔ مغز دارد. عوارض سکته مغزی از عوارض خفیف و گذرا مثل تاری دید تا عوارض فلج‌کننده دائمی یا حتی مرگ را شامل می‌شود.

آمار سکته مغزی در ایران چندان مناسب نیست. پزشکان ایرانی می‌گویند افراد در ایران ۱۰ سال زودتر از سایر کشورها به سکته مغزی مبتلا می‌شوند. متخصصان کم‌تحرکی، مصرف بی‌رویه نمک و چربی، چاقی، استعمال دخانیات و در مجموع رژیم نامناسب غذایی را عاملی برای حرکت به سمت سکته‌های مغزی ایرانیان می‌دانند.

عوامل خطر سکته مغزی

بسیاری از عوامل می‌توانند خطر سکته مغزی را افزایش دهند. بعضی از عوامل همچنین می‌توانند احتمال ابتلا به حمله قلبی را افزایش دهند.

عوامل افزایش خطر سکته مغزی عبارت‌اند از:

1 داشتن اضافه وزن یا چاق
2 عدم فعالیت فیزیکی
3 نوشیدن سنگین الکل
4 استفاده از مواد مخدر غیر قانونی مانند کوکائین و متا مفتامین
5 فشار خون بالاتر از 120/80 میلیمتر جیوه (میلی متر جیوه)
6 سیگار کشیدن. کلسترول بالا. دیابت. بیماریهای قلبی عروقی از جمله نارسایی قلبی عروقی،اختلالات دریچه ای قلب ،ریتم غیر طبیعی قلب.
7 سابقه شخصی یا خانوادگی سکته‌ی مغزی، حمله قلبی یا حمله ایسکمیک گذرا.

سایر عوامل مرتبط با خطر بالای سکته‌ی مغزی عبارت‌اند از:

سن افراد بالای 55 سال یا بالاتر خطر ابتلا به سکته مغزی را بیشتر از افراد جوان دارند.
نژاد – آفریقایی-آمریکایی ها نسبت به افراد نژاد دیگر دارای خطر بیشتر سکته مغزی هستند.
جنسیت – مردان خطر ابتلا به سکته‌ی مغزی نسبت به زنان دارند.

عوارض جانبی سکته مغزی


سکته مغزی بسته به اینکه کدام ناحیه مغز فاقد جریان خون و اکسیژن شود، می‌تواند گاهی اوقات معلولیت‌های مداوم یا دائمی را ایجاد کند. عوارض ممکن عبارت‌اند از:

فلج یا از دست دادن حرکت عضلانی. ممکن است در یک طرف بدن فلج شود یا کنترل عضلات خاصی مانند آنهایی که در یک طرف صورت یا یک بدن از دست برود.

مشکل صحبت کردن یا بلع سکته مغزی ممکن است کنترل عضلات دهان و گلو را تحت تأثیر قرار دهد.

از دست دادن حافظه و یا مشکلات تفکر. بسیاری از افراد مبتلا به سکته‌ی مغزی، ممکن است دشواری تفکر، قضاوت، تفکر و درک مفاهیم را داشته باشند.

مشکلات عاطفی. افراد مبتلا به سکته‌ی مغزی ممکن است مشکلاتی در کنترل عواطف خود داشته باشند و یا دچار افسردگی شوند.

احساس نکردن درد، بی حسی یا سایر احساسات عجیب و غریب ممکن است در قسمت‌هایی از بدن که تحت تأثیر سکته‌ی مغزی رخ دهد. افراد ممکن است پس از سکته‌ی مغزی، به تغییرات دما، به ویژه سرما حساس باشند. این عارضه به عنوان درد شدید سکته مغزی یا سندرم درد مرکزی شناخته می‌شود. این وضعیت معمولاً چند هفته پس از سکته مغزی ایجاد می‌شود و ممکن است در طول زمان بهبود یابد.

تغییر رفتار و عدم توانایی خود مراقبتی

اختلالات بینایی بصورت از دست دادن یک نیمه از میدان بینایی ، تاری دید ، دوبینی

عدم تعادل و سرگیجه

اختلال کنترل ادرار و مدفوع

حتی در موراد شدید افت سطح هوشیاری و کما ممکن است رخ دهد


تشخیص سکته مغزی :

در اولین قدم تیم درمان تلاش می‌کند که نوع سکته‌ی مغزی را مشخص کند. اولین کار انجام تصویر برداری به روش سی تی اسکن و یا دیگر روش‌ها است.همچنین پزشکان دلایل دیگر احتمالی بروز سکته‌ی مغزی از جمله تومور مغزی و یا دارویی خاص را بررسی خواهند کرد.

برخی از آزمایش‌ها و روش‌های تشخیصی احتمالی شامل:

معاینه‌ی بالینی: پزشک ضربان قلب و فشار خون فرد را چک می‌کند. همچنین برای بررسی آسیب احتمالی سیستم عصبی یک سری آزمایش‌های اولیه‌ی عصبی هم انجام خواهد شد. کنترل فشارخون بالا بسیار اهمیت بالایی در درمان سکته مغزی دارد ، البته باید دقت شود فشار بصورت ناگهانی کاهش داده نشود

آزمایش خون: خون فرد از نظر سرعت لخته شدن، میزان قند در آن و احتمال بروز عفونت بررسی خواهد شد.
سی تی اسکن: برای انجام روش سی تی اسکن از یک سری تصاویر اشعه ایکس برای ایجاد یک تصویر با جزئیات زیاد استفاده می‌شود. تصاویری که با این روش به دست می آید، خونریزی مغزی، سکته‌ی مغزی ایسکمیک، تومور مغزی و دیگر مشکلات را به خوبی نشان می‌دهد.

ام آر آی : برای انجام روش ام آر آی از امواج رادیویی قوی و نیروی مغناطیسی برای نمایش جزئیات مغز استفاده می‌شود. با این روش بافت مغزی آسیب دیده به واسطه‌ی سکته‌ی مغزی ایسکمیک و هموراژیک قابل تشخیص است. برای نمایش بهتر سرخرگ و سیاهرگ‌ها و جریان خون ممکن است ماده‌ای رنگی به فرد تزریق شود.

سونوگرافی کاروتید : در این روش با کمک امواج صوتی می‌توان به تصویری دقیق از داخل سرخرگ کاروتید گردن دست پیدا کرد. این روش کمک می‌کند که پلاک‌ها و جریان خون درون این سرخرگ به راحتی بررسی شوند.

اکوکاردیوگرافی : در این روش از امواج برای ایجاد تصویر دقیقی از قلب استفاده می‌شود و با کمک آن محل دقیق لخته‌های قلبی که می‌توانند به سمت مغز حرکت کرده و منجر به سکته شوند، مشخص خواهد شد.

درمان سکته‌ی مغزی


درمان اورژانسی سکته به نوع آن بستگی دارد:

سکته‌ی مغزی ایسکمیک

برای درمان سکته‌ی مغزی ایسکمیک (ischemic stroke)، پزشک باید به سرعت جریان خون مغز را به حالت عادی بازگرداند، این کار به روش‌های زیر انجام می‌شود:

داروهای داخل وریدی اورژانسی: تزریق داروهای از بین برنده‌ی لخته‌های خونی به صورت وریدی تا 4.5 ساعت بعد از شروع علایم سکته مغزی ادامه خواهد یافت. هر چه زودتر تزریق این داروها شروع شود، روند درمان بهتر طی می‌شود. درمان سریع‌تر نه تنها شانس بقا را افزایش می‌دهد، بلکه خطرات و عوارض جانبی احتمالی را هم کاهش خواهد داد.

البته انتخاب بیماران مناسب برای این نوع درمان بسیار مهم است چون باید احتمال عوارضی مثل خونریزی ناشی از برگشت ناگهانی خون به منطقه دچار آسیب هم در نظر گرفته شود.

فعال کننده‌ی بافتی پلاسمینوژن در این روش درمانی به صورت درون وریدی استفاده می‌شود. این دارو در سه ساعت اول از طریق ورید بازو تزریق می‌شود و درمانی مهم برای این نوع از سکته‌های مغزی است. در برخی اوقات این دارو تا 4.5 ساعت بعد از شروع علایم سکته هم تزریق می‌شود.

این دارو با حل کردن لخته‌های خونی که منجر به سکته‌ی مغزی شده، باعث برقراری دوباره‌ی جریان خون می‌شود. هر چه سریع‌تر عامل سکته برطرف شود، ریکاوری کامل سریع‌تر انجام خواهد شد. پزشک قبل از انتخاب این دارو برای درمان، اطمینان حاصل می‌کند که اثری روی خونریزی احتمالی در مغز نخواهد داشت.

انجام اندوواسکولار اورژانسی: گاهی درمان سکته‌های مغزی ایسکمیک به صورت مستقیم و درون رگ خونی مسدود شده صورت می‌گیرد. این روش درمانی نتایج بسیار خوبی دارد و ناتوانی‌های دراز مدت ناشی از سکته را تا حد زیادی کاهش خواهد داد. این روش درمانی باید به سرعت هر چه تمام تر و در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.

در سایر موارد درمان با داروهای ضد انعقاد خون انجام میشود ، کنترل دقیق فشارخون و قند خون هم در بهبود علائم سکته مغزی و جلوگیری از ایجاد عوارض بعدی بسیار موثر است.

توانبخشی و مراقبت بعد از سکته مغزی


بعد از انجام درمان‌های اورژانسی، فرد باید حداقل برای یک روز به صورت مستقیم و دقیق زیر نظر باشد. بعد از آن تلاش می‌شود که فرد توانایی‌های خود را باز یافته و تا حد امکان به زندگی مستقل پیش از سکته برگردد. شدت سکته به بخشی از مغز که درگیر بوده و مقدار آسیب بافتی آن بستگی دارد.

اگر سکته سمت راست مغز را درگیر کرده باشد، حرکت و احساس سمت چپ بدن ممکن است تحت تاثیر بگیرد و برعکس. آسیب سمت چپ مغز ممکن است باید اختلالات زبانی در فرد شود.

بسیاری از افرادی که سکته‌ی مغزی را تجربه کرده و زنده می‌مانند، باید در برنامه‌های توانبخشی شرکت کنند. پزشک بر حسب سن، توان و شدت سکته برنامه‌ای که فرد قادر به انجام آن باشد را تدارک می‌بیند.

پیگیری دقیق بیماران و ادامه درمانها برای بهبود سریعتر و جلوگیری از ایجاد سکته های بعدی بسیار اهمیت دارد ، امروزه برای توانبخشی بیماران سکته مغزی از روشهای مختلفی مثل تحریک مغناطیسی مغز با دستگاه rtms , فیزیوتراپی ، کاردرمانی ، طب سوزنی استفاده میشود.

دسته‌بندی نشده

سکته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.